The Zone of Interest Review

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μπορεί να μείνει ανεπηρέαστος από τη φρίκη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, είτε διαβάζει για αυτή στα σχολικά βιβλία είτε την βλέπει να ξαναζωντανεύει μπροστά στα μά

τι

α του, στην οθόνη ενός κινηματογράφου. Από το 1939 μέχρι το 1945 ο κόσμος βυθίστηκε στο σκοτάδι και οι σελίδες της Ιστορίας θα μείνουν για πάντα ποτισμένες με το αίμα των εκατομμυρίων ζωών που χάθηκαν στο πεδίο της μάχης ή στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και έγιναν τα θύματα του μεγαλύτερου εγκλήματος πολέμου – του μεγαλύτερου εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας. Σχεδόν οχτώ δεκαετίες μετά το τέλος του Β Π’Π, ο κινηματογράφος έχει αφιερώσει εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες φιλμ που αποτυπώνουν τις φρικαλεότητες που έλαβαν χώρα αυτή τη μαύρη ιστορική περίοδο, εξασφαλίζοντας πως δεν θα ξεχάσουμε και δεν θα επαναλάβουμε ποτέ αυτά τα αιματοβαμμένα κεφάλαια του παρελθόντος. Στο “The Zone of Interest” ο σκηνοθέτης Jonathan Glazer (“Under the Skin”(2013), “Birth”(2004)) συνθέτει το δικό του ιστορικό δράμα, αφιερωμένο στους νεκρούς του Άουσβιτς και αφηγείται για πρώτη φορά στα χρονικά μια ιστορία για όλα εκείνα που συνέβαιναν πίσω από τα τείχη του, στα σπίτια των Γερμανών διοικητών και των οικογενειών τους.

Ελαφρώς βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του

Martin

Amis, η ταινία επικεντρώνεται στην καθημερινότητα του Rudolf Höss, του ανθρώπου που βοήθησε, όσο κανείς άλλος, τον Hitler να υλοποιήσει το ναζιστικό σχέδιο «Τελική Λύση» και να εξολοθρεύσει συστηματικά τον Εβραϊκό πληθυσμό. Καθώς ψυχές βασανίζονταν και καίγονταν στους φούρνους του Άουσβιτς, ο Rudolf και η σύζυγός του, Hedwig, προσπαθούν να ζήσουν ευτυχισμένοι μαζί με τα τέσσερα

παιδιά

τους. Πάνε βόλτα στη λίμνη, φροντίζουν τον πανέμορφο κήπο τους, τα παιδιά κάνουν βουτιές στην πισίνα τις ζεστές μέρες μαζί με τους φίλους τους και οι οικιακοί βοηθοί φροντίζουν να είναι όλα στην εντέλεια. Οι μέρες κυλάνε ήρεμα στο σπίτι των Höss, ενώ οι κραυγές πόνου και αγωνίας των φυλακισμένων στην άλλη πλευρά του τοίχου πλημμυρίζουν την ατμόσφαιρα. Ο Glazer μας αναγκάζει να ακούμε τις κραυγές των βασανισμένων ψυχών βλέποντας ταυτόχρονα τους βασανιστές τους να ζουν μια ειδυλλιακή καθημερινότητα, στην ασφάλεια του σπιτιού και της κανονικότητας που με τόσο ζήλο έχουν καταφέρει να χτίσουν.

Και

το θέαμα είναι πραγματικά πρωτόγνωρα ανατριχιαστικό, παγώνοντας το αίμα χωρίς να δείχνει ποτέ κάποια σκηνή με βία, που να αποτυπώνει άμεσα τον σαδισμό που λαμβάνει χώρα. Αντιθέτως μέσα από ένα σχεδόν ανιαρά προσγειωμένο θέαμα που δεν κάνει απολύτως καμία επίκληση στο συναίσθημα καταφέρνει να μεταδώσει ένα νέο είδος φρίκης βάζοντας μας για λίγη ώρα μέσα στο σπίτι ενός φρικτού εγκληματία και κάνοντας τη ρουτίνα του να φαίνεται ανθρώπινη και συνηθισμένη.

Το “The Zone of Interest” αψηφά κάθε προσδοκία, υιοθετώντας μια αντισυμβατική προσέγγιση σε όλες τις πτυχές του, που αποκλίνει από όλες τις επικρατούσες νόρμες του είδους. Από την οπτική γωνία της αφήγησης μέχρι τους κατάπτυστους πρωταγωνιστές της ιστορίας, η ταινία επιλέγει να ταχθεί στο λάθος στρατόπεδο, να το αποδομήσει και τελικά να αναδείξει την απανθρωπιά και την υποκρισία του μέσα από συζητήσεις και αλληλεπιδράσεις που χωρίς την Ιστορική γνώση μοιάζουν σχεδόν φυσιολογικές. Αλλά δεν είναι και δεν θα μπορούσαν ποτέ να είναι. Δεν γίνεται να υπάρχει κανονικότητα πλάι ένα κολαστήριο και ο Grazer το αποδεικνύει έμπρακτα, συνθέτοντας αβίαστα και ανεπιτήδευτα μια ζοφερή ατμόσφαιρα δεν μας αφήνει να ηρεμήσουμε ακόμα και αν οι εικόνες που μας δείχνει αποτυπώνουν στιγμές οικογενειακής θαλπωρής. Σίγουρα το ενδιαφέρον μπορεί να χαθεί από τη στιγμή που δεν υπάρχουν εντάσεις αλλά το μεγαλείο του θεάματος που ο Glazer συνθέτει, η τολμηρότητα και η

καινοτομία

του μας ενθαρρύνουν να συγχωρήσουμε τους αργούς ρυθμούς και το σχετικά φτωχό σενάριο.

Ο Glazer αναδεικνύει την ειρωνεία και τις τραγικές αντιθέσεις της κεντρικής συνθήκης, με πλάνα που καθηλώνουν απεικονίζοντας τον ηλιόλουστο πολύχρωμο κήπο των Höss από τη μέση και κάτω και τις καμινάδες που φτύνουν μαύρο καπνό από τη μέση και πάνω, σηματοδοτώντας τον μαρτυρικό θάνατο δεκάδων χιλιάδων αιχμαλώτων του στρατοπέδου. Η Sandra Hüller επιστρέφει μετά τον θρίαμβο του “Anatomy of a Fall” ως Hedwig πλάι Rudolf Höss του Christian Friedel, με τους δύο ηθοποιούς να φέρνουν δύο προσγειωμένες αλλά τρομακτικά αυθεντικές ενσαρκώσεις που αξίζει να αναφερθούν. Η αυστηρότητα τους αλλά και οι μικρές εκρήξεις που τσαλακώνουν τον καθωσπρεπισμό τους προκαλούν δέος και φόβο, ειδικά αν μπούμε στη διαδικασία να σκεφτούμε τα απάνθρωπα εγκλήματα που διέπραξαν και την ανάμειξη τους στη φρίκη του ολοκαυτώματος.